اثر جهت پذیری زلزله چیست؟

0

اثر جهت پذیری زلزله چیست؟

هنگامیکه یک گسل شروع به شکستن می نماید، راستای پارگی گسل می تواند از یک نقطه به سمت راست، چپ و یا همزمان به هر دو سمت گسل حرکت نماید اگر راستای پارگی گسل در جهت سایت باشد به آن جهت پذیری پیش روند و اگر راستای پارگی در خلاف جهت سایت باشد به آن جهت پذیری پس رونده گفته می شود. در حالت اثر جهت پذیری پیشرونده انرژی زلزله به صورت متراکم شده و در مدت زمان بسیار کوتاهی با اندازه قابل توجهی بر سازه وارد می شود.

گسل امتداد لغز – اثر جهت پذیری

 

  • اثر جهت پذیری از این حقیقت که زلزله‌های بزرگ در اثر یک گسیختگی که در یک نقطه شروع (کانون) و با سرعتی حدود ۸۲ درصد موج برشی توسعه می باید نشات می گیرد.
  • ضربه بزرگ وقتی که گسیختگی گسل به سمت سایت ثبت زلزله است و لغزش بر صفحه گسل در امتداد جهت گسیختگی است رخ می دهد.
  • باید تاکید کرد که در برخی از زلزله ها گسیختگی از مرکز قطعه گسل شروع شده و در هر دو جهت گسترش می یابد و برای چنین زلزله هایی اثرات جهت پذیری مشاهده نمی شود.

 

اثر جهت پذیری

 

  • برای درک شکل بالا تصور کنید یک امبولانس از نقطه صفر به پنج در حال حرکت است.
  • در هر پنج شکل در جلوی امبولانس تراکم موج‌ها بیشتر است و هر چه جلوتر می‌رود بر تراکم افزوده می‌شود.
  • در قسمت پایین عکس مشاهده می کنید در جلوی امبولانس به دلیل تراکم اختلاف فاز زاویه ای کم است و برایند ان ها یک پالس بلند شده است (جهت پذیری پیش رونده) و در پشت امبولانس به دلیل اختلاف فاز بیشتر یک پالس کوتاه با دامنه بلند را تشکیل داده است (جهت پذیری پس رونده).

 

برسی رکوردهای زلزله با اثر جهت پذیری

در رکورد ثبت شده زلزله نورثریج در ایستگاهی در فاصله ۸ کیلومتر از گسل:

  1. در مؤلفه حرکت عمود بر گسل ضربه پریود بلند مشاهده می شود
  2. در حالیکه در مؤلفه موازی گسل مشاهده نمی گردد.

 

ضربات بزرگ تغییر مکان:

  1. در اثر جابجایی دائمی زمین در سایت نزدیک به گسل با گسیختگی سطحی بزرگ رخ دهد
  2. هم در مؤلفه تغییرمکان زمین موازی جهت لغزش مشاهده شود.

 

  • برای گسلهای شیب لغز dip-slip این دو ضربه ممکن است در یک مؤلفه افقی به طور همزمان اتفاق افتند زیرا جابجایی دائمی زمین ممکن است در مؤلفه افقی عمود بر جبهه گسل بالای شیب رخ دهد.
  • این موضوع در رکورد ثبت شده زلزله چی چی که در اثر گسل معکوس رخ داده بود قابل مشاهده است. دیده می شود که ضربات سرعت و تغییر مکان بسیار بزرگ و طولانی هستند که نشان می دهند به تغییرمکان بزرگ گسل مربوط هستند.
  • به شکل کلی در نمودار جابجایی در طیف عمود بر گسل از نقطه صفر شروع شده و به نقطه صفر ختم می شود به دلیل انکه در این بخش جابجایی پسماند نداریم اما در بخش موازی با گسل ، به هر حال حرکت رو به جلو یا رو به عقب داریم.
  •  در طیف سرعت در جهت عمود معمولا پالس بزرگتری نسبت به جهت موازی مشاهده می گردد.

 

مولفه عمود بر گسل مهمتر است یا مولفه موازی با گسل؟

  • بزرگترین شتاب افقی در یک رکورد ۱٫۸۵g مربوط به زلزله نورثریج بوده است.
  • بزرگترین شتاب قائم ثبت شده نیز مربوط به زلزله Nahanni برابر با دو برابر شتاب ثقل بوده است.
  • زلزله های مخرب ثبت شده در جهان دارای مقادیر شتاب حداکثر از ۰٫۱g تا حدود ۰٫۲g بوده اند و در ایران بیشینه شتاب زلزله های ثبت شده از ۰٫۱g در زمین گلباف کرمان در سال ۱۳۶۰ تا ۱g در زمین لرزه زنجیران فارس در سال ۱۳۷۳ بوده است

 


پاسخ دهید